'n Stoom
'n Stoom
Voormalige jutefabriek van Ter Horst & Co in Rijssen.
In 1850 werken op een totaal van 2949 inwoners van Rijssen 400 personen als textielarbeider. Een groot deel hiervan produceerde als huisnijverheid koffiezakken van jute in opdracht van de firma ter Horst.
De gebroeders ter Horst stichtten in 1865 een stoomjutegarenspinnerij en er draaiden 6 spinmachines en 4 weefgetouwen.
De jute werd vanuit het westen van het land aangevoerd in de zompen over de Regge en met paard en wagen naar de fabriek gereden.
De aanleg van de spoorlijn Zwolle-Rijssen-Almelo in 1888 was een belangrijke stimulans voor de juteindustrie.
Het bedrijfsterrein van Ter Horst werd via een zijlijntje op het spoorwegnet aangesloten. Op het terrein werden 3 draaischijven gebouwd zodat elke hoek van het terrein voor spoorwagons bereikbaar werd.

Lage lonen en lange arbeidstijden leidden in 1906-1907 tot een georganiseerde staking onder het personeel. Een van de eerste stakingen in Nederland.
Op de top van haar bestaan werkten in 1949 1500 arbeiders bij de Koninklijke Jutespinnerij en Weverij ter Horst & Co. Een groot deel van de bevolking, toen 12000 inwoners van Rijssen vond een vorm van bestaan in de Juteindustrie.

De fabrieksgebouwen aan de rand van het centrum zijn in de negentiger jaren geheel verdwenen. Wat overbleef is het door de heren ter Horst gestichte Parkgebouw en het aangrenzende park en de Stichting Jan en Grietje ter Horst die nog steeds het Zorgcentrum Wellehof beheert. In 1898 werd bij Ter Horst, een muziekvereniging opgericht tegelijkertijd met de kroning van prinses Wilhelmina tot koningin. Tot op heden bestaat muziekvereniging Wilhelmina nog steeds


De jutefabriek van Ter Horst heeft een grote invloed gehad op de samenleving. Vanaf de oprichting in 1835 groeide de fabriek gestaag. Steeds meer Rijssenaren vonden er emplooi. Begin 1900 waren er ruim 1000 arbeiders.

De bevolking van Rijssen bestond toen uit 6003 inwoners, volwassen mannen, vrouwen en kinderen.
Een groot aantal van de inwoners werkte toen dus in de fabriek van Ter Horst. De bevolking kon ook gebruik maken van de sociale voorzieningen die door de fabriek waren opgericht.

Deze juteindustrie geeft Rijssen een unieke plaats binnen de geschiedenis van Nederland.
De fabricage en de sociale voorzieningen vormen dan ook een vast onderdeel van de tentoonstelling van het Rijssens Museum.
Deze onderwerpen zijn ondergebracht in het herbouwde bouwhuis.

Een van de directeuren die ook ten tijde van de staking bij Ter Horst in dienst was, was de heer Van Heel. Hij bracht een verzameling van kunstvoorwerpen bijeen die hij later via zijn weduwe aan de gemeenschap Rijssen heeft gelegateerd. Een deel daarvan is ook in het Rijssens Museum te zien, en omvat 17de en 18de eeuws aardewerk, zilveren miniaturen, meubelen en horloges.

Inmiddels is de jutefabriek er niet meer. Sinds 1977 werd het voortbestaan van de fabriek steeds moeilijker. Later deed de familie Ter Horst de fabriek over aan de Nederlandse Jute Industrie.

Op 12 februari 2003 werd dit bedrijf failliet verklaard. Er waren toen nog 51 werknemers in dienst.












Copyright 2008 - 2017 by Fotorijssen  -  Tekst en foto's: Oudheidkamer Rijssen
Geluid stoomfluit